Tanden en kiezen verschillen niet alleen van persoon tot persoon van
kleur. Ook bij één persoon verschillen tanden en kiezen onderling
van kleur. De kleur van de tanden wordt vooral bepaald door de kleur
van het tandbeen, wat van nature geel is. De kleur van tandbeen is
erfelijk bepaald. Het
glazuur
is doorschijnend. Omdat hoektanden meer tandbeen bevatten, zijn de
hoektanden vaak geler dan de andere tanden.
Deze treden op ten gevolge van kleurstoffen in genotmiddelen zoals koffie, thee en rode wijn. Maar ook door frequent roken kunnen de tanden verkleuren. Deze verkleuring bevindt zich oppervlakkig op de tanden en kiezen. De tandarts of mondhygiëniste kan deze verkleuringen verwijderen door de tanden te polijsten.
Inwendige verkleuringen
Verkleuringen van binnenuit kunnen diverse oorzaken hebben. De
behandeling hangt van deze oorzaken af:
- Dode tand
Door een ongeval of na een wortelkanaalbehandeling kan een tand grijs, geel of blauw verkleuren doordat de pulpa is afgestorven of doordat kleurstoffen uit het vulmateriaal van de wortelkanaalbehandeling hun kleur afgeven aan de tand. Ook kan als reactie na een klap op een tand de hoeveelheid tandbeen toenemen, waardoor de tand geler wordt. - Doorschijnend amalgaam
Een grote amalgaamvulling kan grijs doorschijnen door een tand of kies. - Veroudering
Als gevolg van het normale verouderingsproces neemt de hoeveelheid tandbeen toe. De hoeveelheid tandglazuur neemt af. Hierdoor worden de tanden geler van kleur. Bovendien treedt vaak slijtage op in de vorm van scheurtjes in het glazuur, waardoor kleurstoffen gemakkelijker het tandbeen kunnen binnendringen en verkleuringen kunnen veroorzaken. - Ontwikkelingsstoornissen
Er zijn enkele ontwikkelingsstoornissen die verkleuringen in het zich ontwikkelende gebit kunnen veroorzaken. Zo kan het overmatig gebruik van fluoride in de kindertijd ontsierende witte vlekken veroorzaken in het blijvende gebit ('fluorose'). Ook bepaalde medicijnen kunnen blijvende verkleuringen veroorzaken in het zich ontwikkelende gebit bij kinderen. Tetracycline (één van de vele antibioticumsoorten) is een berucht voorbeeld van een medicament dat blijvende verkleuringen kan veroorzaken. Een dergelijke verkleuring is als het ware 'ingebouwd' in de tanden en kiezen.
Inwendige verkleuringen
Een dode tand kan van binnenuit worden gebleekt. Nadat een
wortelkanaalbehandeling is
uitgevoerd en de dode pulpa is verwijderd, wordt een papje met een
bleekmiddel in de tand aangebracht. Hierna wordt de tand of kies met
een tijdelijke vulling afgesloten. Dit blekingsproces van binnenuit
duurt enkele dagen. Als het proces voltooid is, wordt een
definitieve vulling aangebracht.
Een grijnsdoorschijnende amalgaamvulling kan worden vervangen door een vulling van wit materiaal.
Verkleuringen door veroudering kunnen worden gebleekt door de tandarts. Hij brengt een bleekmiddel aan op de tanden (waterstofperoxide) en laat dit enige tijd inwerken, al of niet versterkt door de werking van een warme lamp. Om het tandvlees te beschermen wordt vaak een rubberdam gebruikt. Deze manier van bleken moet een aantal keren worden herhaald tot het gewenste effect is bereikt.
Ook is het mogelijk uw tanden thuis te bleken na instructie door de tandarts. De tandarts maakt dan eerst een goedpassende 'bleeklepel', die uw tanden bedekt. In de lepel wordt een blekende (waterstofperoxidebevattende) tandgel aangebracht. De bleeklepel moet voorkomen dat de tandgel uw tandvlees irriteert. Dit geheel moet u gedurende enkele uren per dag dragen ('s nachts is natuurlijk ook mogelijk). De behandeling heeft na enkele dagen tot enkele weken resultaat. Door de behandeling kunnen uw tanden en tandvlees tijdelijk gevoeliger worden. Bedenk wel dat als u witte vullingen in uw gebit heeft, deze niet meegebleekt worden en na de bleekbehandeling te donker van kleur kunnen zijn. De witte vullingen kunnen na de behandeling worden vervangen, mocht dit wenselijk worden geacht.
 |
Belangrijk: De bleekmethode met waterstofperoxide maakt het tandglazuur poreuzer, waardoor de tanden (tijdelijk) gevoeliger zijn voor verkleuringen en cariës. Het wordt dan ook sterk ontraden om gedurende de bleekbehandeling koffie, thee of rode wijn te drinken, te roken en zure producten te gebruiken zoals fruit, (citrus-)sappen, yoghurt e.d. |
Vlekkige verkleuringen en verkleuringen door ontwikkelingsstoornissen zijn iets moeilijker te behandelen. Soms is de bovenbeschreven bleekmethode in deze gevallen niet voldoende. Dan kan ervoor worden gekozen de ontsierende vlekken weg te slijpen en met witte vulling te bedekken. Ook is het mogelijk een schildje van wit vulmateriaal of porselein op de tand aan te brengen. Hiermee kunnen fraaie resultaten worden bereikt. Zie tevens Facings.
Het effect van blekende tandpasta's (whitening tandpasta's/whiteners) is nooit wetenschappelijk vastgesteld. Wel bevatten ze een extra schuurmiddel, waardoor zowel uw gebit als uw vullingen aan overmatige slijtage kunnen worden blootgesteld.
Voordelen van de bleekmethode
- Er hoeft niet aan tanden te worden geslepen als er sprake is van egaal verkleurde tanden. Polijsten of bleken volstaat meestal in deze gevallen, waardoor een aanvullende behandeling met wit vulmateriaal en/of porseleinen schildjes voorkomen kan worden.
Nadelen van de bleekmethode
- Het is niet mogelijk om tevoren in te schatten of het gewenste resultaat bereikt zal worden. Als het beoogde resultaat niet bereikt wordt, is soms toch een aanvullende behandeling met wit vulmateriaal of porseleinen schildjes nodig.
- De verkleuringen kunnen na verloop van tijd terugkeren bij frequent roken en het drinken van thee en/of koffie en/of rode wijn.
- Het effect op het tandweefsel van het bleken op langere termijn is niet bekend.
- Het bleken zorgt ervoor dat het tandglazuur wat poreuzer wordt, zodat verkleuringen sneller terug zullen komen.
Nogmaals:
Experimenteer nooit zelf met het bleken van uw tanden en kiezen. De kans dat u uw gebit beschadigt met verkeerde producten is groot.
Overleg altijd met uw tandarts.